Đọc khoảng: 3 phút

“Sài Gòn – Chuyện đời của phố” của nhà báo, nhà văn Phạm Công Luận, gồm 36 bài viết hoài niệm Sài Gòn xưa. Sách dày 300 trang, in trên giấy đẹp, có nhiều tranh, hình ảnh tư liệu chưa từng công bố, nhiều tài liệu phong phú.
Sách do Phương Nam Book phối hợp với NXB Hội Nhà Văn phát hành quý I-2014.

“Sài Gòn – Chuyện đời của phố” cho người đọc hành trình khám phá con người và vùng đất này từ hơn một thế kỷ trước đến nay. Những câu chuyện chân thực về Sài Gòn được tác giả kể bằng giọng văn giản dị như một lời thủ thỉ, tâm tình của một người được sinh ra, lớn lên và chứng kiến bao đổi thay của thành phố này. Những “chuyện đời” ấy còn đầy ắp thông tin quý giá được khai thác theo góc độ báo chí, từ việc gặp gỡ các nhân chứng sống, từ nhiều nguồn tư liệu, hình ảnh và sách báo sưu tầm. 36 bài viết được trình bày ngẫu hứng, khiến người đọc muốn khám phá Sài Gòn cho đến cùng.

Qua từng câu chuyện, độc giả tìm hiểu về tranh gốm ốp trên tường ở chợ Bến Thành, thú chơi đồ cổ của người Sài Gòn, những căn nhà cổ còn sót lại, một thời vàng son của tranh sơn mài Thành Lễ, hay nghề đóng sách đẹp đang dần mai một. Đôi lúc, đó chỉ là những thú vui đơn giản như: gặm bánh mì, lưu giữ những tờ nhạc rời hay trào lưu sống và ăn mặc theo phong cách hippy một thuở của dân Sài Gòn. Có khi là tiếc nuối về những thứ đã từng nổi tiếng nhưng không còn hiện hữu trong đời sống hiện tại như: xe điện Sài Gòn, bến xe Thổ Mộ với hàng trăm chiếc xe ngựa, Hồ con rùa không có rùa, Trường nữ công Gia Định…

Nhưng có lẽ, điều làm nên “hồn cốt” của đất Sài Gòn xưa chính là những con người với những tầng lớp khác nhau, phong cách sống khác nhau. Theo tác giả, “Người thanh kẻ lịch được chụp ảnh trên đường phố trung tâm, đại diện cho một tầng lớp nhỏ trung lưu trở lên. Họ góp phần giữ tính cách của người Sài Gòn trong kinh doanh buôn bán và gìn giữ nếp sống lịch lãm nhưng không quá xa hoa, biết hưởng thụ nhưng có óc thực tế, vừa phải. Nhưng giới cần lao, đông đảo hơn mới chính là những người giữ lại các giá trị quan trọng như “kiến nghĩa bất vi vô dõng giả”, “trọng nghĩa khinh tài”, ghét thói “coi đồng tiền như bánh xe bò” hay “làm ăn chụp giựt không có trước sau”… Họ lặng lẽ sống trong các xóm nhỏ, ban ngày ra đường kiếm sống, tối nằm nghe cải lương hay tin chiến sự. Họ sống giản đơn, sẵn sàng giúp nhau, đùm bọc nhau khi người cùng xóm gặp chuyện bất trắc” (trang 15). Từ những thực tế đó, tác giả đưa người đọc đến với những người dân lam lũ trong “Xóm ngụ cư”, đi qua chuyện đời về một gia tộc sống 200 năm trên vùng đất của nội tổ để lại từ thời vua Thiệu Trị (“Hai thế kỷ thăng trầm của một dòng họ”), tìm đến những “Họa sĩ của đại chúng”, “Nhiếp ảnh gia của nghệ sĩ Sài Gòn”, những tri thức, nghệ nhân đi đầu trong việc mở nhà sách, làm gốm raku (xuất xứ từ Nhật Bản) và những “Giai nhân một thuở” như: nghệ sĩ Thanh Nga, diễn viên Thẩm Thúy Hằng, ca sĩ Thanh Lan… Đặc biệt, những kỷ niệm của tác giả với nhà văn Sơn Nam trong “Thơ thới nhìn núi Nam” đã góp phần đưa người đọc đến gần hơn với hoàn cảnh sống, tính cách của “ông già Nam Bộ” này.

Những “chuyện đời” cứ thế được trải ra với một hành trình không giới hạn bởi quá khứ hay hiện tại, văn hóa hay đời sống, nhân vật hay thú chơi… Tất cả thật bình dị, gần gũi, nhưng khi kết hợp lại chung với nhau trong “Sài Gòn – chuyện đời của phố”, đã tạo thành một cuốn sách đặc sắc và giá trị.

Sách có giá 262.000 đồng, hiện nằm trong chương trình giảm giá từ 10%-50% của Nhà sách Phương Nam ở Cần Thơ.

Cát Đằng

ST