Site icon Tạp chí Đáng Nhớ

Chuyện ít người biết về đua ngựa ở Hà Nội thời thuộc địa

Môn thể thao đua ngựa du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 cùng bước chân của những người lính Pháp. Và cùng với thú chơi này, nhiều trường đua quy mô lớn cũng xuất hiện tại Hà Nội.

Năm 1889, Hội Đua ngựa Hà Nội đề nghị Thống sứ Bắc Kỳ cấp khu đất nằm dọc theo đường Boulevard Gambetta (nay là đường Trần Hưng Đạo), giáp các làng Nam Ngư, Liên Đường và đường Cái quan (nay là đường Lê Duẩn) làm trường đua với diện tích 94.510m2. Năm 1890 việc xây dựng khán đài hoàn thành. Theo biên bản nghiệm thu ngày 07/10/1890, khán đài được chia làm 3 phần riêng biệt. Bên phải và bên trái là khán đài dành cho công chúng, chia thành 9 hàng, với sức chứa khoảng 70 khán giả. Khu vực trung tâm được sử dụng làm khán đài danh dự, lát gạch vuông, có chỗ cho khoảng 20 người.

Khu vực này sau đó được trưng dụng để xây nhà đấu xảo (vị trí ngày nay của Cung Văn hoá Hữu nghị Hà Nội). Vì vậy, năm 1899, trường đua dời về khu vực gần vườn Bách Thảo, thuộc các làng Ngọc Hà (11 mẫu), Liễu Giai (6 mẫu 6 sào), Vĩnh Phúc (2 mẫu 3 sào), Kim Mã (5 mẫu 6 sào) và Vạn Phúc (4 mẫu 5 sào). Đây cũng là khu vực có Cung thể thao và lấy luôn tên là Quần Ngựa ngày nay. Chiều dài trường đua mới là 500 mét (hướng Bắc – Nam) và chiều rộng là 200 mét (hướng Đông – Tây). Ngoài ra, còn có một khu đất 10.000m2 ở phía Tây làm khán đài và bãi quây ngựa. Phủ Toàn quyền đã chi 12.000 đồng Đông Dương để đền bù đất đai và hoa màu cho các làng.

Theo dự toán chi tiết của Sở Nhà cửa dân sự, kinh phí cần thiết để quy hoạch trường đua mới là 10.138 đồng Đông Dương, bao gồm 7.158 đồng xây dựng khán đài và 2.980 đồng xây dựng các công trình phụ trợ (tàu ngựa, nhà vệ sinh, ki ốt âm nhạc và quầy rượu, barie đường đua, rào bãi quây ngựa). Năm 1900, trường đua tiếp tục mở rộng về phía các làng Ngọc Hà (2 sào), Vĩnh Phúc (7 sào 2 thước) và Kim Mã (2 mẫu 1 sào).

Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918) nổ ra, trường đua sau nhiều năm không được sử dụng rơi vào tình trạng “tồi tàn, các công trình xây dựng trở thành hoang phế” khiến chính phủ Bảo hộ phải cho cải tạo lại. Cuộc đua ngựa đầu tiên sau Đại chiến thế giới (tổ chức vào ngày 16/7/1916 nhân kỷ niệm 127 năm Quốc khánh Pháp) đã thu hút sự chú ý của đông đảo quần chúng. Tuần báo Eveil économique de l’Indochine đã tường thuật về sự kiện này như sau: “Ngay từ 3h, đám đông đã bắt đầu kéo đến trường đua trên xe kéo tay, xe đạp, xe ngựa, xe hơi, và tỏ ra kinh ngạc khi thấy những công trình mà họ tưởng chừng hoang phế vĩnh viễn đã được thay áo mới, chiếm chỗ của các bãi cỏ và khán đài cũ… Rất đông người bản xứ ngồi lẫn với người Âu tại khu vực dành cho khách có vé”. Những người không thể mua vé thì tụ tập ở phần đất đối diện, trên đê Parreau (nay là đường Hoàng Hoa Thám), thậm chí trên cành cây để có thể quan sát trận đấu.

Môn thể thao đua ngựa lan rộng trong quần chúng dẫn đến sự xuất hiện của nhiều lò nuôi ngựa đua nhập từ nước ngoài. Năm 1899, theo gợi ý của bác sĩ thú y LEPINTE, chính phủ Bảo hộ cho nuôi ngựa ngay trong Thành Hà Nội và các cơ sở chăn nuôi tại Bạch Mai. Tuy nhiên, kết quả thu được không mấy khả quan. Do đó, nhiều trại ngựa giống được thành lập, điển hình là trại Nước Hai, Cao Bằng. Trước năm 1914, trại Nước Hai đã tiếp nhận 46 con ngựa giống Pháp và 34 con ngựa Australia rồi tiến hành lai tạo với giống ngựa bản địa. Năm 1914, trại Nước Hai bị xóa bỏ và chỉ mở cửa trở lại sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Kể từ giai đoạn này, trại nhập thêm nhiều ngựa giống từ Tunisia, Ấn Độ. Với giá bán dao động từ 90 đến 180 đồng Đông Dương/con, trong những năm 1924-1930, trại Nước Hai đã bán ra thị trường 113 con ngựa phục vụ nhu cầu của quân đội và thú đua ngựa của một bộ phận dân chúng (xem bảng dưới đây).

Năm Số ngựa bán ra Giá bán trung bình (đồng Đông Dương)
1924 12 ngựa non và 7 ngựa cái tơ 150
1925 4 ngựa non và 3 ngựa cái tơ 90
1926 12 ngựa non và 8 ngựa cái tơ 95
1927 1 ngựa non và 15 ngựa cái tơ 145
1928 9 ngựa cái tơ 150
1929 13 ngựa non và 10 ngựa cái 150
1930 8 ngựa non và 11 ngựa cái tơ 180

Sau nhiều biến cố của lịch sử, không gian rộng lớn của Quần ngựa ngày ấy giờ là Cung thể thao Quần Ngựa, nơi đã diễn ra các sự kiện lớn của Thể Thao Việt Nam như Sea Games 22, lễ bế mạc Asean Para Games, Asian Indoor Games III đồng thời cũng là địa điểm quan trọng phục vụ nhu cầu tập luyện, thi đấu thể thao và rất nhiều mục đích khác như: hội trường, họp, tổ chức biểu diễn…

Đọc lại sự tích Táo Quân một bà hai ông

Nhiều khi tôi lẩn thẩn tự hỏi, chuyện ngàn năm trước và ngàn năm sau có khác gì nhau không? Suy đi nghĩ lại thì thấy chuyện đời xưa có...

5 ngôi biệt thự hoành tráng của vua Bảo Đại ở Nha Trang

5 tòa biệt thự tuyệt đẹp ở khu di tích lầu Bảo Đại là nơi vị vua cuối cùng của Việt Nam cùng hoàng hậu Nam Phương ‘đón gió’, ‘ngắm...

Mấy vấn đề về vua Gia Long

0.1. Tôi không phải là một chuyên gia về lịch sử, đặc biệt là về nhà Nguyễn, nhưng thỉnh thoảng tôi cũng có những nghĩ suy và thực ra là...

Câu chuyện đằng sau bài hát ‘Ru Em Tròn Giấc Ngủ’

Nhạc sĩ Mặc Thế Nhân những năm giữa và cuối thập niên 1960 là một người lính hải quân hào hoa. Ông không ngại tâm sự cũng như chia sẽ...

Đền thờ Thủy Tổ Quốc Mẫu

Đền Tiên là ngôi đền thiêng, tọa ngự trên địa bàn phường Tiên Cát, thành phố Việt Trì. Đây là ngôi đền thờ Thủy Tổ Quốc Mẫu, hay còn gọi...

Tuyệt đỉnh côn thần “Tây Sơn Thất hổ tướng” là ai?

Là 1 trong 7 hổ tướng nhà Tây Sơn, Võ Đình Tú thông thạo đủ mọi loại: kiếm, thương, quyền…, đặc biệt là thiết côn. Nữ tướng Bùi Thị Xuân...

Sài Gòn thập niên 1880 trong loạt ảnh của Pierre Dieulefils

Cùng xem những hình ảnh tư liệu có độ phân giải cao về Sài Gòn giai đoạn 1880-1890 do nhiếp ảnh gia Pháp Pierre Dieulefils (1862-1837) thực hiện. Dinh toàn...

Nhỏ mà không học lớn làm MC

Câu nói đùa này không biết nhập vào đầu tôi từ bao giờ mà mỗi lần nghe thiên hạ bàn chuyện gẫu về MC tức người dẫn chương trình, nó...

Thọ mai gia lễ là gia lễ nước ta hay Trung Quốc

"Thọ mai gia lễ" là gia lễ nước ta, có dựa theo Chu Công gia lễ tức gia lễ thời xưa của Trung Quốc nhưng không rập khuôn theo Tầu....

Hát sai lời bài hát – Căn bệnh trầm kha của nhạc Việt

Hiện tượng ca sĩ hát sai lời bài hát xảy ra càng lúc càng nhiều, ở trong nước cũng như hải ngoại. Với đa số khán thính giả, có thể...

Lăng cổ Phước Tích  trên bờ Ô Lâu

Thân gởi hai cháu Hoàng Oanh, Bạch Hạc với những kỷ niệm trìu mến một thời xa xưa. Tôi quê quán Nam Phổ huyện Phú Vang nhưng sống lên ở...

Hở hang là gì?

Ai cũng có thể biết nghĩa từ "hở", đúng không nào? Nhưng từ trước đến giờ, nhiều người luôn nghĩ "hang" không rõ nghĩa và "hở hang" là một từ...

Exit mobile version