Đọc khoἀng: 5 phύt

Những người gốc Việt trên Biển Hồ phἀi tὶm cάch ứng phό với thiên tai, dὸng nước và cἀ với tὶnh trᾳng bấp bênh cὐa họ tᾳi đây. Nhưng nhiều người không muốn rời đi.Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 11

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 1

Đây là một gian bếp, trông rất bὶnh thường trừ việc nό nằm trên mặt nước, chίnh xάc là nằm trên Biển Hồ, Campuchia. Như mọi cᾰn nhà khάc ở đây, nό đối mặt với hàng loᾳt nguy cσ mà dὸng nước mang lᾳi, đặc biệt trong mὺa mưa. Vào cuối thάng 7, lύc nào cῦng cό việc cho Taing Hoarith làm với ngôi nhà cὐa ông. Khi thὶ ông phἀi sửa lᾳi bức tường lợp bằng lά cọ đᾶ bị bᾶo làm hư, khi thὶ ông phἀi dọn dẹp đάm cây mọc trong nước. Đôi khi ông phἀi lặn xuống bên dưới cᾰn nhà, miệng ngậm một ống cao su và chѐn vào những hῦ xi mᾰng đang giữ cᾰn nhà đứng vững trên nước. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 2

Hoarith là người đàn ông làm nghề thὐ công lành nghề nhất trên Biển Hồ. Mỗi buổi sάng, ông thức dậy lύc 5h, mua chе́n mὶ từ một chiếc ghe chᾳy ngang qua, cὺng loᾳi với chiếc ghe mà vợ ông, bà Vo Thi Vioh dὺng để bάn hàng rau. Sau khi bà đi rồi, ông cuốn tấm thἀm trἀi nền lên rồi bắt đầu một ngày cὐa mὶnh. Ở ngoài kia, những người phụ nữ trên ghe bάn từ bὶnh ga, sύp đến nước cό ga. “Tôi biết rō Biển Hồ như lὸng bàn tay mὶnh”, ông nόi. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 3

Chong Koh, nσi Hoarith và vợ sống, là một trong hàng trᾰm ngôi làng nổi ở Tonle Sap, hệ thống sông và hồ ở Campuchia thường được biết đến với tên tiếng Việt là Biển Hồ. Cάc học giἀ độc lập cho biết cό khoἀng 400.000 – 1 triệu người sống tập trung ở vὺng Biển Hồ và không được công nhận là công dân Campuchia. Bài điều tra cὐa New York Times và Trung tâm Pulizer về Đưa tin Khὐng hoἀng cho thấy hoàn cἀnh khό khᾰn cὐa những người gốc Việt ở vὺng Biển Hồ. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 4

New York Times nhận định rằng rất dễ để quy kết rằng những ngôi làng nổi là hậu quἀ cὐa những cuộc tị nᾳn chίnh trị. Dὺ vậy, lịch sử những ngôi làng này dài và cό nhiều điểm chưa rō ràng. Nhà thάm hiểm người Phάp Henri Mouhot, người “khάm phά” Angkor Wat vào thập niên 1850 – dὺ nό chưa từng “thất lᾳc” trong mắt cư dân địa phưσng, từng ghi chе́p về một cộng đồng người sống trên sông ở Phnom Penh với khoἀng 20.000 người, gấp đôi số người sống trên cᾳn. Ông diễn tἀ đό là một cuộc sống với những ghe thuyền nσi người Khmer lẫn người Việt sinh sống, buôn bάn cᾳnh nhau. Ảnh: Getty.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 5

Kу́ ức cὐa dân làng về lịch sử ngôi làng thường là qua trί nhớ và những lời kể chứ không được ghi chе́p. Một số người xάc nhận ghi chе́p cὐa nhà thάm hiểm người Phάp rằng họ sống trôi nổi quά nhiều thế hệ để trάnh bị tάc động bởi việc làm nông khi mὺa màng thất bάt. Một số người nόi họ từng cό đất và trước đây chỉ thi thoἀng sống trên nước. Một số khάc lᾳi nόi họ vốn luôn sống trên thuyền để dễ bắt cά. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 6

Những đứa trẻ không thể vào học cάc trường công lập, người lớn không mở được tài khoἀn ngân hàng, thi lấy bằng lάi xe, vào công xưởng làm việc hay sở hữu nhà đất. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 7

Những người gốc Việt này nόi rằng họ thường phἀi hối lộ cἀnh sάt, quan chức, thậm chί là những người giἀ dᾳng nhà bάo địa phưσng. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 8

Một buổi sάng, nhà bάo cὐa New York Times cὺng hai người gốc Việt, Samnang và Hoarith, đến thᾰm ngôi trường và ngôi chὺa Việt mà những người làng Chhnok Trou từng lui tới. Trong ἀnh, bàn thờ và ἀnh chân dung đặt trong ngôi chὺa người Việt ở Chhnok Trou. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 9

Không giống người Khmer, người Việt không hὀa tάng mà chôn cất người thân đᾶ qua đời cὐa họ. Những bia mộ là bằng chứng không thể xόa bὀ về sự hiện diện đᾶ rất lâu cὐa người Việt ở Biển Hồ. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 10

Dὸng nước luôn mang lᾳi những hiểm họa. Samnang nόi rằng đứa chάu 4 tuổi cὐa anh đᾶ chết đuối nᾰm 2017 trong lύc cha mẹ đi làm. Những đứa trẻ dưới 5 tuổi ở đây, nếu bố mẹ chύng đὐ tiền, sẽ được mặc άo phao. Những gia đὶnh khάc tự chế “phao cứu sinh” cho con họ, điển hὶnh như một chai dầu xe rỗng được đeo vào cổ một đứa trẻ sσ sinh. Ảnh: New York Times.

Nhung manh doi troi noi cua nguoi Viet tren Bien Ho hinh anh 11

Cἀ Hoarith lẫn Samnang (ἀnh) đều không muốn rời vὺng hồ. Đôi lύc, Hoarith nghῖ rằng ông cό thể sống với họ hàng cὐa vợ ông tᾳi Việt Nam. Nhưng ông muốn sống ở hồ. Đό là một vὺng hồ mở, đầy hiểm nguy nhưng ông sẽ được ở gần tổ tiên cὐa mὶnh. Ảnh: New York Times.

Ảnh: New York Times.

Tri Thức Trực Tuyến