Đọc khoἀng: 15 phύt

Nước là chất lὀng cό kу́ hiệu là H₂O, từ Hάn Việt là Thὐy 水, thuộc dᾳng chữ Tượng Hὶnh trong Chữ Nho… Dễ Học, được hὶnh thành theo diễn tiến cὐa chữ viết như sau:

Tranh thὐy mặc vân đά trang trί nội thất file PSD

Giάp Cốt Vᾰn Kim Vᾰn Đᾳi Triện Tiểu Triện Lệ Thư
dcd1

Ta thấy:

Từ Giάp Cốt Vᾰn cho đến Đᾳi Tiểu Triện đều là hὶnh tượng cὐa một dὸng nước, 4 chấm 2 bên là tượng trưng cho dὸng nước đang chἀy. Cho nên, cό nước là cό dὸng nước chἀy, như suối, khe, sông, biển… và nσi nào cό suối, khe, sông, biển là nσi đό cό nguồn sống, cό dân cư. Cάi quần thể dân cư nầy sinh sống phάt triển là nhờ dựa vào nguồn nước. Cho nên ông bà ta cό câu “Uống nước phἀi nhớ nguồn”, và cό phἀi vὶ thế mà dân ta gọi một Quốc Gia là Một Nước? Không cό nước sẽ không cό người sinh sống và cῦng sẽ không cό quốc gia nào hὶnh thành được cἀ!
Nước mất thὶ nhà tan, quốc phά thὶ gia vong! Không cό nước sẽ không cό nhà, mà không cό Nhà thὶ cῦng không thành… Nước! Cho nên, ta lᾳi cό từ Nhà Nước để chỉ Chίnh Quyền cὐa một Quốc Gia.

Nước là thὐy, thὐy là nước. Bên dὸng nước là bên dὸng sông, nên thὐy cῦng là sông, như Hưσng Giang cὸn gọi là dὸng Hưσng Thὐy; tưσng tự, Tưσng Giang cῦng gọi là Tưσng Thὐy như trong bài thσ “Tἀo hàn giang thượng hữu hoài” cὐa Mᾳnh Hᾳo Nhiên đời Đường:

我家襄水曲, Ngᾶ gia Tưσng Thὐy khύc,
遥隔楚云端. Dao cάch Sở vân đoan.

Cό nghῖa:

Sông Tưσng quê cῦ vời trông,
Ngẩn ngσ mây Sở cάch ngᾰn mấy lần.

H₂O là phân tử nước do 2 nguyên tử Hidro và 1 nguyên tử oxy kết hợp mà thành, đό là theo công thức Hόa học. Cὸn theo Âm Dưσng Ngῦ Hành cὐa Kinh Dịch thὶ Kim sanh Thὐy. Nước là do… vàng sinh ra, và theo một câu trong sάch Thiên Tự Vᾰn 千字文 là Kim Sanh Lệ Thὐy 金生麗水. Cό nghῖa: Khi vàng bị nung chἀy thὶ trở thành một chất lὀng lắp lάnh đẹp đẽ. Nhưng cᾰn cứ vào thực tế thὶ không phἀi như thế, vὶ chất lὀng lόng lάnh cὐa vàng sẽ rất nhanh đong cứng lᾳi thành chất rắn cὐa kim loᾳi. Nên…
Kim Sanh Lệ Thὐy ở đây là chỉ dὸng sông Kim Sa Giang ở tỉnh Vân Nam thuộc nước Sở thời Chiến Quốc. Vὶ cό rất nhiều cάt vàng ở trong lὸng sông, nên nước sông lắp lάnh rất đẹp, vὶ thế mà dân chύng mới gọi Kim Sa Giang là Lệ Giang 麗江 hay là dὸng Lệ Thὐy 麗水, là dὸng nước đẹp! Đẹp vὶ cάi Thần cὐa con sông là vàng là Kim, nên chi vị Thὐ Tướng đầu tiên cὐa nước Việt Nam ta là cụ Trần Trọng Kim mới lấy hiệu là Lệ Thần, là cάi Thần cὐa dὸng sông Lệ, chίnh là Kim đό vậy!

noicac
Nội cάc cὐa Thὐ Tướng Lệ Thần Trần Trọng Kim

Trong mὺa xuân thὶ nước gọi là Xuân Thὐy. Từ những bᾰng tuyết trên nguồn tuôn chἀy thành những khe suối trong veo vào mὺa xuân, rồi chἀy thành những dὸng sông len lὀi qua thôn xόm mang lᾳi nguồn sống cho dân cư, như trong thσ cὐa Đỗ Phὐ:

一徑野花落, Nhất kίnh dᾶ hoa lᾳc,
孤村春水生. Cô thôn xuân thὐy sinh.

Cό nghῖa:

Bên đường hoa dᾳi rụng đầy,
Nước xuân trong vắt đâu đây xόm nghѐo.

Nước xuân trong vắt như άnh mắt cὐa cάc cô thôn nữ mộc mᾳc ngây thσ như lời thσ cὐa Thôi Ngọc trong Đường Thi:

两臉夭桃從镜發, Lưỡng kiểm yêu đào tὸng kίnh phάt,
一眸春水照人寒。 Nhất mâu xuân thὐy chiếu nhân hàn.

Cό nghῖa:

Mά đào ửng đὀ trong gưσng
Một làn xuân thὐy vấn vưσng lὸng người.

Xuân thὐy là άnh mắt xuân cὐa cάc cô gάi ngây thσ trong trắng, khάc với thu thὐy là άnh mắt gợn buồn đa sầu đa cἀm cὐa cάc giai nhân tài hoa bᾳc mệnh như Thύy Kiều:

Làn Thu Thὐy, nе́t xuân sσn,
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kе́m xanh!

Thu Thὐy là nước mὺa thu, trong veo, lᾳnh lὺng mà se sắt dễ làm rung động và cῦng dễ làm tê tάi lὸng người.

Theo Âm Dưσng Ngῦ Hành, thὐy thuộc cung Hợi và Tу́, cό màu đen và nằm ở phưσng Bắc. Bắc phưσng Nhâm Quу́ Thὐy mà! Nên, ở Bắc bάn cầu nầy, thường cάc dὸng sông đều phάt nguyên từ vὺng Tây Bắc và chἀy về hướng Đông Nam mà đổ ra biển theo như một câu nόi xưa:

世間無水不朝東. Thế gian vô thὐy bất triều đông.

Cό nghῖa:

Trên đời nầy không cό dὸng nước nào mà không chἀy về hướng Đông cἀ!

Hᾶy nghe Lу́ Bᾳch mở đầu bài Tưσng Tiến Tửu bằng câu:

君不見 Quân bất kiến
黃河之水天上來,奔流到海不復回? Hoàng hà chi thὐy thiên thượng lai bôn lưu đάo hἀi bất phục hồi?

Cό nghῖa:

Bộ bᾳn không thấy sao, nước sông Hoàng Hà như từ trên trời đổ xuống, chἀy cuồn cuộn về biển rồi không quay trở lᾳi nữa?

Nước chἀy cuồn cuộn mất hύt vào biển đông, cῦng như thời gian cứ vὺn vụt mất hύt về qύa khứ, cho nên ông viết tiếp:

人生得意須盡歡, Nhân sinh đắc у́ tu tận hoan,
莫使金樽空對月。 Mᾳc sử kim tôn không đối nguyệt!

Cό nghῖa:

Đời người đắc у́ nên vui thίch,
Chớ để chai vàng hết dưới trᾰng!

Cό dịp vui chσi đắc у́ thὶ hᾶy vui cho đến cὺng, đừng để cho cụt hứng nửa chừng mà hết rượu dưới άnh trᾰng cὸn đang vằng vặc!

Khάc với Tἀn Đà trong “Thề Non Nước” vὶ không phἀi “Nước đi đi mᾶi không về cὺng non”, mà…

Nước đi ra bể lᾳi mưa về nguồn,

để cho…

Nước non hội ngộ luôn luôn.

và …

Nghὶn nᾰm giao ước kết đôi
Non non nước nước không nguôi lời thề!

“Thề Non Nước” là Hἀi thệ sσn minh, là “Thề non hẹn biển”. Biển và Non cῦng là thế thân cὐa Non và Nước. Nhưng Non và Nước sống động hσn, khắng khίt hσn với cάi vὸng trὸn hόa thân cὐa nước, nước chἀy ra bể bốc hσi rồi lᾳi mưa về nguồn với non xanh đang mὀi mὸn chờ đợi!

tanda

Nước là nguồn tưσi mάt mang lᾳi sức sống cho con người và vᾳn vật. Không cό nước con người sẽ khô cằn, cὀ cây sẽ hе́o ύa. Nước đem sinh khί đến cho muôn loài. Nên trong ca dao dân gian cὐa ta mới vί:

Công cha như nύi Thάi Sσn,
Nghῖa mẹ như nước trong nguồn chἀy ra!

Nước trong nguồn chἀy ra thὶ không bao giờ cᾳn kiệt, cῦng như tὶnh mẹ bao la không bờ không bến vậy. Sự mάt mẻ cὐa nước cὸn được vί như trong đêm thanh vắng, êm ἀ dịu dàng như câu thσ cὐa Đỗ Mục trong bài Thu Tịch:

Thiên giai dᾳ sắc lưσng như thὐy 天街夜色涼如水

Cό nghῖa:

Đường phố trong Kinh thành lύc về đêm cῦng mάt mẻ như nước vậy.

Trong đêm thanh vắng, nước là những giọt sưσng khuya mờ ἀo mάt lᾳnh mà nên thσ, làm cho lὸng người lâng lâng như 2 câu thσ toàn là thanh bằng trong bài Nhị Hồ cὐa Xuân Diệu:

Sưσng ngưng theo trᾰng ngừng lưng trời,
Tưσng tư nâng lὸng lên chσi vσi!…

Nước được vί như những tὶnh cἀm nhe nhàng, tὶnh yêu nồng thắm làm mάt dịu tâm hồn với thành ngữ Nhu Tὶnh Tự Thὐy 柔情似水 êm άi mάt mẻ như nước hồ thu làm say đắm lὸng người, nhẹ nhàng trôi chἀy như những dὸng sông dài êm đềm về tận chốn xa xᾰm:

Sông dài cά lội biệt tᾰm,
Phἀi duyên phu phụ ngàn nᾰm em cῦng chờ…

Nhưng lắm khi…

Lᾳc hoa hữu у́ mà lưu thὐy lᾳi vô tὶnh, làm cho lỡ vỡ mộng ngày xanh, lỡ làng duyên cά nước! Như lời than thở cὐa cô gάi xόm Đông:

Cây da trόc gốc, thợ mộc đang cưa,
Đôi đứa ta ra đi cῦng xứng mà …
Đứng lᾳi cῦng vừa.
Tᾳi cha với mẹ cὸn kе́n lừa suôi gia!

“Kе́n lừa suôi gia” nên để lỡ làng “duyên cά nước!”

Nhắc đến duyên cά nước lᾳi nhớ đến câu Như Ngư Đắc Thὐy 如魚得水 với tίch cὐa Lưu Bị trong Thục Thư thời Tam Quốc:
Lύc bấy giờ, Lưu Bị đang nưσng nhờ vào Lưu Biểu ở Kinh Châu, đόng quân ở Tân Dᾶ để cầm cự với quân Tào Thάo. Nhờ sự tiến cử cὐa Từ Thứ và lὸng thành cὐa Lưu Bị phἀi Tam cố thἀo lư 三顧草廬 (3 lần đến cầu cᾳnh ở gian nhà cὀ nσi Ngọa Long Tiên Sinh ở) mới gặp được mặt Khổng Minh Gia Cάt Lượng, bất chấp sự phἀn đối quyết liệt cὐa Quan Vῦ và Trưσng Phi. Lưu Bị nόi rằng: “Cô chi hữu Khổng Minh, do ngư chi hữu thὐy dᾶ 孤之有孔明,猶鱼之有水也 “. Cό nghῖa: “Ta mà cό được Khổng Minh, thὶ như là cά mà gặp được nước vậy!”. Khiến cho Quan Trưσng 2 người đành im hσi, không dάm phἀn đối nữa!

tamco

Tam cố thἀo lư

Cὸn “Cά Nước” bây giờ thường được dὺng để chỉ về duyên đôi lứa, tὶnh yêu trai gάi khi gặp được đối tượng xứng у́ vừa lὸng:

Đôi ta như lύa đὸng đὸng,
Như cά gặp nước thὀa lὸng mẹ cha.

hoặc…

Tὶnh anh như nước lên cao,
Tὶnh em như cά lội vào nước anh…

Nước là Thὐy, đi với Sσn thὶ thành Sσn Thὐy 山水, mà Sσn Thὐy là… Phong cἀnh. Nhớ hồi nhὀ đến rᾳp hάt xem cάc họa sῖ vườn vẽ phong cho gάnh hάt, bà con cứ nόi là: “Đi coi cάi thằng cha đό vẽ Sσn Thὐy!”. Thực tế thὶ phong cἀnh cῦng phἀi cό sσn cό thὐy cό nύi cό nước thὶ mới đẹp, và ίt nhất thὶ cῦng phἀi cό nước, phἀi cό những dὸng sông con rᾳch với những ngọn dừa lἀ bόng như đồng bằng sông Cửu Long thὶ mới là cἀnh đẹp được! Trong vᾰn chưσng cổ điển thὶ ca ngợi cἀnh đẹp bằng Sσn Minh Thὐy Tύ 山明水秀, Thanh Sσn Lục Thὐy 青山綠水, là non xanh nước biếc như trong ca dao cὐa ta:

Đường vô xứ Nghệ quanh quanh,
Non xanh nước biếc như tranh họa đồ.
Ai vô xứ Nghệ thὶ vô!

Khi Dưσng Quу́ Phi bị bức tử ở Mᾶ Ngôi Pha rồi, Đường Minh Hoàng chỉ cὸn lᾳi một mὶnh chᾳy vào đất Thục, mà lὸng vẫn không nguôi thưσng nhớ đến Dưσng Phi. Bᾳch Cư Dị đᾶ viết trong Trường Hận Ca là:

Thục giang thὐy bίch Thục sσn thanh, 蜀江水碧蜀山青,
Thάnh chύa triêu triêu mộ mộ tὶnh! 聖主朝朝暮暮情。

Cό nghῖa:

Sông Thục kia nước xanh biêng biếc,
Nύi Thục kia biêng biếc non xanh.
Ngày sầu đêm thức nᾰm canh,
Nᾶo lὸng thάnh chύa tὶnh thành chiêm bao!

Nước ướt άt là thế, tὶnh tứ là thế, dịu dàng là thế. Thế nhưng, khi gặp phἀi phong ba bᾶo tố thὶ nước lᾳi trở nên cuồng nộ hung hᾰng, nhấn chὶm tất cἀ xuống lὸng sông, lὸng biển, lὸng đᾳi dưσng một cάch vô tὶnh không thưσng xόt.
Người con gάi chết đuối đầu tiên thời thượng cổ là con gάi cὐa Viêm Đ : Nữ Oa (Trung Hoa cổ xưa gọi cάc cô gάi chưa chồng là Nữ Oa, như ta gọi cάc cô gάi con cὐa vua Hὺng là Mỵ Nưσng vậy). Trong một lần đi chσi ở biển đông, Nữ Oa đᾶ bị chết bởi một trận ba đào cuồng nộ. Ức lὸng vὶ chết trẻ, hồn Nữ Oa đᾶ hόa thành con chim Tinh Vệ, hàng ngày tha sὀi đά cὀ cây để lắp bằng biển đông cho hἀ giận.
Trong Truyện Kiều lύc lập đàn tế Thύy Kiều trên sông Tiền Đường, cụ Nguyễn Du cῦng đᾶ mượn tίch nầy để tἀ nỗi oan khiên cὐa cô Kiều:

Tὶnh thâm bể thἀm lᾳ điều,
Nào hồn Tinh Vệ biết theo chốn nào?

Trong truyện Sᾶi Vᾶi, khi bàn về chữ Muốn, cụ Nguyễn Cư Trinh cῦng cho ông Sᾶi nόi rằng:

Đά Tinh Vệ muốn lắp sao cho cᾳn biển,
Đất nghỉ phὺ muốn đắp để nên non…

davetinh

Đά Tinh Vệ muốn lắp sao cho cᾳn biển,

Không phἀi chỉ riêng chim Tinh Vệ, mà những người Việt Nam vượt biên tὶm tự do sau 1975 cῦng muốn lắp cho cᾳn biển Đông, cῦng như những người Syria tị nᾳn hiện nay muốn lắp cho cᾳn Địa Trung Hἀi vậy. Nước đᾶ nhấn chὶm biết bao sinh linh, biết bao là hy vọng, biết bao niềm mσ ước để đến được bến bờ tự do, để đến được miền đất hứa, để xây dựng một cuộc sống mới trong hὸa bὶnh thịnh vượng. Hết у́ thức hệ rồi lᾳi đến chiến tranh khὐng bố làm rối loᾳn, xάo trộn cuộc sống yên bὶnh cὐa cư dân địa cầu, và… để cho nước lᾳi cό dịp dὶm chết những dân thường vô tội, vὶ chẳng đặng đừng mới phἀi bὀ quê Cha đất Tổ, nσi chôn nhau cắt rốn để ra đi!

Hσn 2000 nᾰm trước, Tuân Tử đᾶ ghi lᾳi lời nόi giữa Khổng Tử và Lổ Ai Công là: Quân dᾶ, chu dᾶ; thứ nhân dᾶ, thὐy dᾶ. Thὐy tắc tἀi chu, thὐy tắc phύc chu. 君者,舟也;庶人者,水也。水则载舟,水则覆舟. Cό nghῖa: “Vua là thuyền, dân là nước. Nước cό thể chở thuyền thὶ nước cῦng cό thể lật thuyền”. Đό là 2 mặt cὐa nước, khi bὶnh thường trôi chἀy thὶ nước cό thể chở thuyền đi muôn ngàn dặm; cὸn lύc ba đào dậy sόng thὶ nước sẽ nhấn chὶm thuyền trong chớp mắt mà thôi. Nếu biết lợi dụng cάi ưu thế “Nước” cὐa mὶnh, thὶ tất cἀ những dân tị nᾳn sẽ không phἀi bὀ đi đâu cἀ, cứ nhấn chὶm cάi “Thuyền” mὶnh đang chở là được ngay!
Nhưng, thực tế cῦng đâu phἀi dễ, vὶ muốn cho thuyền chὶm thὶ nước cần phἀi cό cuồng phong yễm trợ, không cό giό to thὶ nước làm sao cό thể dậy sόng để nhấn chὶm thuyền cho được!

nuocthuyen
Nước cό thể chở thuyền, cῦng cό thể lật thuyền.

Nước mang đến cάi lợi mà cῦng mang đến tai họa nữa. Cάi lợi do nước mang đến cho con người gọi là Thὐy Lợi 水利. Trước tiên, nước là thức uống không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Ta cό thể ba ngày không ᾰn chớ không thể 3 ngày không uống nước. Nước dὺng để tưới tiêu, nước dὺng để tắm gội, nước dὺng để giặt giῦ, nước dὺng để nấu ᾰn… Cάi Lợi cὐa nước thật to lớn vô cὺng, nhưng người đời thường chỉ biết  Thὐy Lợi  là dẫn thὐy nhập điền, là đưa nước vào với ruộng đồng cho tiện việc tưới tiêu, tᾰng gia sἀn xuất mà thôi… Thậm chί sau 1975, hễ nhắc đến từ  Thὐy Lợi  là thanh niên ở thành thị đều xanh mặt, vὶ đi làm công tάc Thὐy Lợi là đi… Đào Đất!

Cὸn tai họa lớn nhất do nước đem đến là Lῦ Lụt, là Thὐy Họa 水禍. Nước lụt cuốn trôi tất cἀ nhà cửa, đồ đᾳc, xe cộ, trâu bὸ, gia sύc… Ruộng đồng tan hoang, vườn tược xσ xάc, nhà cửa điêu tàn… như đồng bào miền Trung cὐa ta hằng nᾰm phἀi gάnh chiụ:

Trời rằng, trời hành cσn lụt mỗi nᾰm,
Khiến đau thưσng thấm tràn ngập Thuận An…

Cὸn đồng bào Nam Kỳ Lục Tỉnh vὺng An Giang Châu Đốc thὶ lᾳc quan hσn. Bà con gọi mὺa lῦ lụt hằng nᾰm bằng “Mὺa Nước Nổi”. Mὺa nước nổi cῦng là mὺa len trâu (đọc truyện cὐa nhà vᾰn Sσn Nam) bà con xoay qua đάnh bắt thὐy sἀn, mọi người đều hối hἀ đua nhau đặt dớn, bσi xuồng giᾰng câu, thἀ lưới… ai cῦng vui đόn mὺa nước nổi về để được thưởng thức cάc mόn ngon như: Lẩu cά linh, canh chua nấu bằng bông điên điển, cά lόc bọc lά sen nướng hay chuột đồng nướng trui là những mόn đặc sἀn ngon nổi tiếng cὐa Đồng Thάp trong mὺa nước nổi.

datrum
Đặt dớn bắt cά Đặt trύm bắt chuột, lưσn.

Cσn lụt lớn nhất cὐa nhân loᾳi là cσn Đᾳi Hồng Thὐy trong Thάnh Kinh Cσ Đốc, nhưng cσn lụt để lᾳi nhiều huyền thoᾳi nhất là cσn Đᾳi Hồng Thὐy do sông Hoàng Hà gây nên, khiến Cổn phἀi bị tội vὶ suốt 9 nᾰm mà không trị được thὐy. Con ông Cổn là Hᾳ Vῦ phἀi mất thêm mười ba nᾰm đôn đốc toàn dân phά nύi khai kinh dẫn nước từ cao xuống thấp, lᾳi mở rộng thêm cửa song cho nước chἀy ra biển, mới chấm dứt được cσn hồng thὐy, nên cửa biển mới được gọi là Vῦ Môn, nσi mà theo tưσng truyền cά chе́p nào vượt qua được sẽ hόa thành rồng (nên cὸn gọi là Long Môn). Nhưng không phἀi con cά nào cῦng muốn hόa rồng cἀ. Ta hᾶy nghe cô gάi Nam Bộ hάt trên sông nước như sau:

Khά khen con cά hόa long,
Hόa long không hόa, hόa lὸng thưσng anh!

… quἀ là tὶnh nghῖa thắm thiết biết bao nhiêu!

Trở lᾳi chuyện Hᾳ Vῦ trị thὐy, trong quά trὶnh làm cάi công việc cὐa một Công Trὶnh Sư thὐy lợi, tưσng truyền ông đᾶ sάng chế ra Viên Quy 圓規 (compasses), Phưσng Cὐ 方矩 là Thước vuông gόc (Rectangular) ta quen gọi là cάi “Ê-Ke” (Không cό Quy thὶ vẽ không Trὸn, không cό Cὐ thὶ kẻ không Vuông. Nên Quy Cὐ 規矩 là cάi nguyên tắc phἀi tuân theo để làm việc, không cό Quy Cὐ  規矩 sẽ bị mе́o mό mà chẳng làm nên cσm chάo gὶ cἀ!) và ông cῦng quy định lᾳi thước tấc để đo đᾳc và vẽ đường cho… nước chἀy! Trong Tây Du Kу́, Ngô Thứa Ân đᾶ huyền thoᾳi hόa cây thước nầy thành Cây Định Hἀi Thần Châm cὐa Đông Hἀi Long Vưσng để dằn dưới rốn biển cho biển đừng dao động, bị Tề Thiên Đᾳi Thάnh Tôn Hành Giἀ lấy làm binh khί và gọi nό là Như Ý Kim Cô Bổng mà ta quen gọi là cây Thiết Bἀn cὐa Tề Thiên, chίnh là cây thước đo đᾳc dὺng để trị thὐy cὐa Hᾳ Vῦ ngày xưa đό. Vὶ trị thὐy mang lᾳi cuộc sống ổn định cho dân chύng, nên mọi người tôn xưng ông là Đᾳi Vῦ大禹 (là ông Vῦ vῖ Đᾳi: xin đừng nόi lάi) và vua Thuấn nhường ngôi cho ông để lập nên nhà Hᾳ. Nhà Hᾳ truyền được 471 nᾰm, qua 17 đời vua, đến vua Kiệt 桀 vὶ si mê Muội Hỉ, hoang dâm vô độ, dân tὶnh khốn khổ, nên bị Thành Thang tiêu diệt, lập nên nhà Thưσng.

Vua Vῦ vὶ giύp dân trị thὐy, thoάt khὀi thἀm họa do lῦ lụt gây nên mà được nhường ngôi vua. Cὸn vua Kiệt 桀 vὶ ham mê nữ sắc mà mất ngôi vua, nên sử sάch vί cάi họa cὐa nữ sắc như là cάi họa do nước mang đến. Vὶ thế mà cό thành ngữ Hồng Nhan Họa Thὐy 紅顏禍水. Và cάi Họa Thὐy cὐa Hồng Nhan nầy cὸn được chứng minh dài dài qua cάc triều đᾳi kế tiếp, như…
Nhà Thưσng truyền được 526 nᾰm, đến đời vua Trụ, vὶ si mê Đắc Kỷ giết hᾳi công thần, mà bị Châu Vō Vưσng tiêu diệt, lập nên nhà Châu. Nhà Châu truyền 803 nᾰm, đến đời U Vưσng lᾳi vὶ si mê Bao Tự muốn cho nàng cười mà phἀi đốt Phong Hὀa Đài để gᾳt chư hầu rồi… bị mất vào tay nước Tần sau đό. Đến thời Chiến Quốc, Ngô vưσng Phὺ Sai cῦng bị mất nước vὶ mê Tây Thi, Hᾳng Vō Sở Bά Vưσng cὺng Ly Cσ tự vẫn trên bến Ô Giang, Đường Minh Hoàng vὶ Dưσng Quу́ Phi mà phἀi chᾳy loan An Lộc Sσn ẩn mὶnh nσi đất Thục… Nên sử sάch đều cho là Muội Hỉ, Đắc Kỷ, Bao Tự, Tây Thi, Ly Cσ, Dưσng Quу́ Phi… đều là Hồng Nhan Họa Thὐy, mà không biết rằng tᾳi cάc hôn quân đό quά… mê gάi rồi tự làm cho mὶnh mất nước, mắc cở và quê qύa nên mới đổ thừa cho Hồng Nhan là Họa Thὐy! Nhưng…
Họa Thὐy thὶ họa thὐy, thi sῖ thὶ vẫn cứ yêu người đẹp như thường, gần ba ngàn nᾰm sau, Xuân Diệu đᾶ viết:

Tôi yêu Bao Tự mặt sầu bi,
Tôi mê Ly Cσ hὶnh nhịp nhàng,
Tôi muốn tôi là Đường Minh Hoàng,
Trong cung nhớ nàng Dưσng Qύy Phi!

quyphi
Muội Hỉ Đắc Kỷ Bao Tự Tây Thi

Sự thật thὶ “Đằng sau sự thất bᾳi cὐa người đàn ông, lύc nào cῦng cό bόng dάng cὐa một người đàn bà!”. Đây gần như là sự thật hiễn nhiên, không sai bao giờ!.
Nhưng dὺ cho thάnh hiền, vua chύa, hiền nhân quân tử hay anh hὺng hἀo hάn… gὶ gὶ đi nữa, thὶ cῦng phἀi chịu chung cάi quy luật cὐa thời gian. Thời gian sẽ cuốn trôi và xόa nhὸa tất cἀ như bài đề từ cὐa Hứa Thận đời Minh cho quyển Tam Quốc Chί cὐa La Quάn Trung như sau:

滾滾長江東逝水, Cổn cổn Trường Giang đông thệ thὐy,
浪花淘盡英雄。 Lᾶng hoa đào tận anh hὺng.
是非成敗轉頭空。 Thị phi thành bᾳi chuyển đầu không.
青山依舊在, Thanh sσn y cựu tᾳi,
幾度夕陽紅。 Kỷ độ tịch dưσng hồng.
白髮漁樵江渚上, Bᾳch phάt ngư tiều giang chử thượng,
慣看秋月春風。 Quάn khan thu nguyệt xuân phong.
一壺濁酒喜相逢。 Nhất hồ trọc tửu hỉ tưσng phὺng.
古今多少事, Cổ kim đa thiểu sự,
都付笑談中. Đô phό tiếu đàm trung!

Nghῖa bài từ:

Sông Trường Giang sόng xô nước cuốn cuồn cuộn chἀy về biển đông rồi không bao giờ cὸn trở lᾳi nữa; cῦng như biết bao anh hὺng hào kiệt đều như hoa sόng kia tan biến biệt tᾰm và chịu đào thἀi theo dὸng lịch sử. Bất luận là thị hay phi, là đύng hay sai, là thành hay bᾳi, trong chớp mắt quay đầu nhὶn lᾳi thὶ đᾶ không cὸn gὶ nữa. Chỉ cό nύi xanh vẫn như cῦ đứng trσ gan cὺng tuế nguyệt và nắng chiều vẫn biết bao lần hồng lên rồi chợt tắt. Những ông lᾶo đốn cὐi và đάnh bắt cά trên bến nước, họ đᾶ quen rồi với thu nguyệt rồi lᾳi xuân phong, thời gian cứ thế trôi đi. Nên khi gặp nhau thὶ cứ cὺng vui với nhau bên chung rượu lᾳt. Biết bao nhiêu là chuyện lớn chuyện nhὀ trên đời nầy từ xưa đến nay, chẳng qua cῦng chỉ là những chuyện nόi cười trong lύc nhậu, là chuyện phiếm chuyện gẫu khi trà dư tửu hậu mà thôi!
Thật là cἀm khάi! Tam Quốc Chί chẳng những viết lᾳi lịch sử, mà cὸn viết lᾳi những cuộc đời anh hὺng, sự chὶm nổi hưng suy cὐa anh hὺng, cάi khί thế và khί phάch cὐa anh hὺng, cάi thành công và thất bᾳi cὐa anh hὺng, cuối cὺng đều phἀi chịu chung sự đào thἀi vô tὶnh cὐa thời gian và lịch sử. Lịch sử đᾶ sang trang, thời gian đà biền biệt, rốt cuộc họ cὸn được gὶ? Chẳng qua chỉ là những câu chuyện khề khà với nhau khi trà dư tửu hậu cὐa hậu thế mà thôi! Tất cἀ đều qui về một chữ Không to lớn!.

Diễn Nôm:

Trường giang cuồn cuộn nước về đông,
Sόng xô đào thἀi hết anh hὺng.
Thị phi thành bᾳi quay đầu: hết!
Nύi xanh vẫn cὸn đό,
Bao lượt nắng chiều hồng.
Ngư tiều đầu bᾳc trên sông nước,
Đᾶ quen rồi thu nguyệt với xuân phong,
Một bầu rượu lᾳt thắm tὶnh nồng,
Xưa nay bao thế sự,
Cười nόi cῦng như không!

Lục bάt:

Trường Giang cuồn cuộn về đông,
Anh hὺng như sόng theo dὸng trôi xuôi.
Thị phi thành bᾳi trên đời,
Quay đầu là hết nύi đồi cὸn đây.
Nύi xanh sừng sững thάng ngày,
Hoàng hôn mấy lượt thêm dài hoàng hôn.
Ngư tiều đầu bᾳc ven thôn,
Trên dὸng sông nước vὺi chôn thάng ngày.
Một bầu rượu lᾳt ngà say,
Cổ kim thế sự nào ai cό lὸng?
Nόi cười nhấp rượu như không!

Xin được kết thύc bài Phiếm luận về Nước theo dὸng đào thἀi cὐa thời gian ở nσi đây!

Đỗ Chiêu Đức

tongphuochiep