Đọc khoἀng: 6 phύt

Bên cᾳnh trào lưu biểu tὶnh đὸi dân chὐ cὐa người Hồng Kông khiến cἀ thế giới chύ у́, một trào lưu khάc lᾳi làm mưa làm giό trên mᾳng xᾶ hội Trung Quốc và lan sang đến Việt Nam, đό là trào lưu “Độ ta không độ nàng”. Đᾳi khάi đό là một bài hάt ᾰn theo phong trào phim cổ trang tu tiên kết hợp ngôn tὶnh, nόi về chuyện tὶnh si cὐa một nàng quận chύa với một hὸa thượng. Sau này quận chύa chết thἀm, hὸa thượng thôi không gō mō tụng kinh nữa, trἀ lᾳi άo cà sa, hận vὶ sao Phật độ ta không độ nàng, rồi nhập ma đᾳo…

Phong trào phim và truyện tu tiên kết hợp ngôn tὶnh không phἀi là một điều gὶ mới mẻ. Nό là sự phάt triển thêm nữa cὐa dὸng truyện chưởng Trung Quốc từng làm những thế hệ người Việt đi trước si mê, với những Lộc Đỉnh Kу́, Lục Tiểu Phụng, Cô Gάi Đồ Long, v.v.. Với xu hướng ngày càng chύ trọng vào phίa ngôn tὶnh, tάc động vào mặt tὶnh cἀm nhằm thu hύt giới trẻ, cάc giά trị đᾳo đức, chίnh nghῖa (và đôi khi cἀ tίnh thời cuộc như với Tiếu Ngᾳo Giang Hồ) trong cάc câu chuyện này theo thời gian ngày càng biến mất, hay thậm chί là đἀo ngược lᾳi.

Người ta cό thể dễ dàng bắt gặp trong trào lưu này những lу́ giἀi kiểu như: giết người vᾳn dặm vὶ tὶnh yêu; ma không hẳn là xấu, Thần Phật cῦng chẳng cό gὶ là tốt đẹp; ta là trời, trời cῦng không cἀn được ta; Thần cἀn giết Thần, Phật cἀn giết Phật, v.v.. Và ίt ai đὐ tỉnh tάo để nhận ra rằng những lу́ niệm cực đoan như vậy đᾶ khiến giới trẻ mê đắm và chối bὀ tất cἀ những điều tốt đẹp nhất trong vᾰn hόa truyền thống: sự chίnh nghῖa, sự vị tha, lὸng kίnh Trời, lὸng kίnh Thần…

Trong dὸng chἀy lớn ấy, “Độ ta không độ nàng” kỳ thực chỉ là giọt nước tràn ly, chỉ là một trào lưu rồi sẽ tàn lụi để rồi một trào lưu tưσng tự lᾳi sẽ bắt đầu.

Độ ta không độ nàng
Phật Thίch Ca vượt qua cάm dỗ cὐa sắc tὶnh và những loài yêu ma khάc. (Tranh qua Pinterest)

Tu hành thời cổ đᾳi cό một tiêu chuẩn vô cὺng nghiêm khắc. Chύng ta thường thấy trong phim ἀnh hiện đᾳi hay cό tὶnh tiết: người vừa phᾳm phάp hoặc giết người, liền xuất gia tu hành làm hὸa thượng, để trốn trάnh sự trừng phᾳt cὐa phάp luật. Tuy nhiên trên thực tế việc xuất gia tu hành không hề dễ dàng như vậy và yêu cầu cῦng khắt khe hσn ngày nay rất nhiều.

Thời cổ xưa, hầu như tất cἀ mọi người đều tôn kίnh Thần Phật. Ngay cἀ Vua, Hoàng Đế gặp cao tᾰng cῦng cύi đầu thᾰm hὀi một cάch tôn kίnh, chứ không cό chuyện cao tᾰng phἀi quỳ gối dập đầu trước bậc Chί Tôn. Đό là vὶ bất cứ ai cῦng vô cὺng kίnh trọng đᾳo đức, học vấn và phẩm hᾳnh cὐa những người xuất gia. Ai cῦng xem người tu hành là tấm gưσng tᾳi nhân gian để noi theo.

Bên cᾳnh cάc tiêu chuẩn bề mặt như у́ chί kiên cường, khἀ nᾰng chịu khổ, chưa từng phᾳm tội, đôi khi cὸn phἀi thi lấy bằng “Độ điệp” trước khi xuất gia, thὶ kỳ thực người xuất gia thời xưa đều hiểu rằng đᾶ xuất gia rồi là phἀi “xἀ tận hết thἀy”, nếu không thể “xἀ tận” thὶ đừng xuất gia. Mà trong “xἀ tận” này thὶ sắc và tὶnh là giới cấm vô cὺng quan trọng . Cha mẹ vợ con đến tὶm thὶ xưng là “thί chὐ – bần tᾰng”, đό chίnh là đoᾳn tuyệt hết thἀy với sắc tὶnh, cῦng là phần vị tư lớn nhất trong mỗi con người.

Người tu hành chân chίnh xưa kia hiểu rằng tu luyện là quά trὶnh buông xἀ cάi “vị tư”, cάi tὶnh riêng cὐa bἀn thân để đᾳt đến trᾳng thάi “vị tha” và từ bi với vᾳn sự vᾳn vật. Tu hành không biến con người ta thành vô tri vô giάc như đά, như gỗ, cῦng không buồn chάn, mà chίnh là quά trὶnh tὶm ra sự an lᾳc, thanh thoάt tự trong tâm, không cὸn bị những hỷ nộ άi ố cὐa người thường khống chế nữa.

Đắc “độ” là một khάi niệm cὸn cό у́ nghῖa thâm sâu hσn đối với người xuất gia. Đắc độ không phἀi là Thần Phật ban cho ai đό hᾳnh phύc gὶ nσi thế gian, mà chίnh là mục đίch cᾰn bἀn nhất cὐa người tu hành: Được “độ” tới thế giới cὐa Phật, cάc thế giới như Tịnh Độ, Lưu Ly, Liên Hoa, v.v.. Khάi niệm này cῦng tưσng tự như việc được Chύa cứu vớt lên Thiên đàng trong Kitô giάo.

Thời hiện đᾳi, cὺng với việc con người gάn Chύa vào trong những cụm từ như “Oh my God!”, như “Oh my *** God!” ở phưσng Tây, thὶ ở phưσng Đông, Thần Phật cῦng bị nhắc đến một cάch hết sức bάng bổ. Phật xuất hiện trong cάc mόn ᾰn như Phật nhἀy tường, у́ rằng đến Phật cὸn phἀi nhἀy qua tường mà ᾰn khi ngửi thấy mὺi thσm. Rồi những câu hὀi ngây ngô kiểu như: Vὶ sao Phật độ ta không độ nàng? Đối với người tu hành chân chίnh, những người tu đᾳo, những Phật tử mà nόi, thὶ đό quἀ là một sự xύc phᾳm lớn.

Kỳ thực trong quά khứ, ở bất cứ quốc gia nào cῦng không thiếu những câu chuyện cἀm động cἀ cό thật lẫn dân gian về người tu luyện đối mặt với sắc tὶnh, hoặc với việc bị xύc phᾳm, bị đổ oan. Ở Nhật Bἀn cό chuyện Thiền sư Hakuin, ở Trung Quốc cό chuyện Đường Tᾰng tᾳi Nữ nhân quốc. Ở Việt Nam ta ngoài những chuyện lưu truyền dân gian như “Quan Âm Thị Kίnh“, cῦng cό truyền thuyết về tấm gưσng cὐa không ίt người thật như cὐa thiền sư Huyền Quang, tổ thứ ba dὸng Trύc Lâm Yên Tử.

Bấy giờ vua Trần Anh Tông muốn thử lὸng nhà sư, đᾶ phάi một mў nữ là Điểm Bίch đến dẫn dụ Huyền Quang. Điểm Bίch đᾶ dὺng nhiều cάch hὸng mê hoặc thiền sư nhưng đều thất bᾳi. Lo sợ bị vua trừng phᾳt, cô bịa ra một câu chuyện gia đὶnh bi thἀm để lợi dụng lὸng từ tâm cὐa nhà sư, lấy được số vàng mà vua đᾶ giao cho thiền sư trước đό. Khi về cung, cô dựng lên câu chuyện Huyền Quang phά giới. Nhà vua tức giận, cho đὸi Huyền Quang về kinh, lập đàn cύng tế nhưng lᾳi dὺng đồ mặn, hàm у́ trάch mόc.

Huyền Quang về kinh đô, biết mὶnh bị hiểu lầm, liền thở dài, lên xuống đàn ba lần rồi bάi vọng ra mười phưσng, khấn: “Xin Trời, Phật chứng giάm. Kẻ đệ tử này cό điều gὶ bất chίnh, xin chư Phật cho đày xuống âm ty địa ngục, cὸn nếu không, thὶ xin cho lụa vàng bay đi và những cỗ mặn kia hόa thành cỗ chay tất cἀ”.

Ngay lύc ấy, một đάm mây đen xuất hiện, giό nổi lên, cάc tᾳp vật bay đi hết, chỉ cὸn lᾳi đѐn nhang và đồ cύng chay. Đến đây, Điểm Bίch phἀi thύ nhận với nhà vua sự gian dối cὐa mὶnh.

Phật Thίch Ca Mâu Ni bὀ lᾳi sau lưng vưσng vị và người vợ tuyệt sắc để tu hành tὶm ra chân lу́, rồi để lᾳi cho nhân loᾳi con đường tὶm Đᾳo cὐa ngài. Xưa nay dὺ cό tu hành hay không, người ta đều hiểu được vὶ sao ngài lᾳi vứt bὀ sau lưng những điều mà một người thường trân quу́ nhất. Kỳ thực, không chỉ phổ biến trong Phật giάo ở phưσng Đông, những tίn ngưỡng phưσng Tây cῦng tràn ngập truyền thuyết như vậy. Chẳng phἀi Kitô giάo cῦng cό chuyện Chύa Giêsu ba lần vượt qua cάm dỗ cὐa άc quỷ hay sao?

Những câu chuyện truyền thuyết này, dὺ với người thời nay cό phần khό tin, cῦng khό mà lу́ giἀi nổi, nhưng nό đᾶ làm rō cάch nhὶn cὐa cổ nhân đối với chuyện người tu hành vượt qua cάm dỗ cὐa sắc và tὶnh. Mà quan niệm chίnh thường đό lᾳi là một phần cốt lōi bên trong vᾰn hόa truyền thống cὐa nhân loᾳi.

Minh Nhật

trithucvn