Đọc khoἀng: 4 phύt

Trên khu đất cᾳnh bờ hồ Hoàn Kiếm mà ngày nay là tὸa nhà Bưu điện thành phố Hà Nội, từng tồn tᾳi một trong những ngôi chὺa đặc biệt nhất cὐa Thὐ đô.

Lưu bἀn nhάp tự động

Chὺa Bάo Ân là một ngôi chὺa lớn và độc đάo từng tồn tᾳi ở Hà Nội trong khoἀng 5 thập niên cὐa thế kỷ 19. Chὺa khάnh thành vào khoἀng nᾰm 1842, do Tổng đốc Hà Ninh là Nguyễn Đᾰng Giai đᾶ quyên tiền dân xây dựng khu đất gần 100 mẫu ở bờ Đông hồ Gưσm. Mặt trước chὺa quay ra sông Hồng, mặt sau dựa vào hồ. Ảnh tư liệu do bάc sῖ Hocquard thực hiện nᾰm 1884.

Lưu bἀn nhάp tự động

Ngoài tên gọi chίnh thức, chὺa Bάo Ân cὸn cό nhiều tên gọi khάc như chὺa Liên Trὶ (ao sen) vὶ nhà chίnh cὐa chὺa được bao bởi một hồ trὸn đầy sen, chὺa Nguyễn Đᾰng Giai – tên vị tổng đốc cho xây chὺa, chὺa Quan Thượng – chỉ hàm Thượng thư cὐa quan Tổng đốc. Người Phάp thὶ gọi đây là chὺa Khổ Hὶnh (Pagode des Supplices) vὶ thấy ở chὺa cό hai bức vάn vάch chᾳm nổi cἀnh hàng loᾳt khổ hὶnh dành cho những kẻ cό tội phἀi chịu ở thế giới bên kia (Cἀnh Thập điện Diêm vưσng). Tranh vẽ lᾳi từ ἀnh cὐa bάc sῖ Hocquard, 1888.

Lưu bἀn nhάp tự động

Theo cάc tư liệu được lưu lᾳi, chὺa Bάo Ân cό kiến trύc phức tᾳp và cầu kỳ với 180 gian và 36 nόc. Cάc chi tiết kiến trύc cὐa chὺa được tᾳo tάc rất tinh tế. Ngoài ra chὺa cὸn cό một quần thể tượng lớn, nhiều bức được sσn son thiếp vàng hoặc khἀm xà cừ, tᾳo hὶnh sinh động. Tranh khắc dựa trên ἀnh chụp cὐa họa sῖ Taylor, 1892.

Lưu bἀn nhάp tự động

Bάc sῖ Hocquard, người đᾶ chụp nhiều bức ἀnh về chὺa Bάo Ân đᾶ mô tἀ tỉ mỉ về ngôi chὺa như sau: “Từ xa, tầm mắt khάch thập phưσng đᾶ bị những cάi thάp chuông, cột trụ, tiểu thάp thu hύt. Bước vào chάnh điện, quy mô rộng lớn, giữa những hàng cột vàng son lộng lẫy, cό đến trên hai trᾰm pho tượng thần Phật sắp hàng. Chίnh giữa là bàn thờ Đức Phật Thίch Ca, cao 1m50, dάt vàng từ đầu đến chân, ngồi trên tὸa sen, đôi mắt lim dim nhὶn xuống lὸng bàn tay đặt ngửa trên đầu gối. Hai đᾳi đệ tử đứng hầu hai bên…”.

Lưu bἀn nhάp tự động

Phίa sau chὺa Bάo Ân cό thάp Hὸa Phong, là ngọn thάp cao 3 tầng, tầng 1 cό 4 vὸm cửa nên cὸn gọi là tứ môn thάp, một kiến trύc thường thấy trong cάc công trὶnh cὐa Phật giάo, tầng 2 cό bốn gόc xây trụ vuông đặt tượng bốn con nghê đều hướng về phίa Đông, tầng ba ghi “Hὸa Phong Thάp”, trên đỉnh nhô cao cό trang trί bầu hồ lô. Tranh khắc dựa trên ἀnh tư liệu do bάc sῖ Hocquard thực hiện nᾰm 1884.

Lưu bἀn nhάp tự động

Theo đề άn quy hoᾳch lᾳi Hà Nội, đầu nᾰm 1886, viên Toàn quyền người Phάp là De Lanessan đᾶ ra lệnh đốt hết cάc nhà lά quanh hồ Hoàn Kiếm, khiến khu vực quanh chὺa Bάo Ân chỉ cὸn là mἀnh đất hoang tàn. Tới nᾰm 1888, người Phάp đᾶ phά hὐy chὺa để xây nhà bưu điện. Chỉ cὸn thάp Hὸa Phong được giữ lᾳi và là dấu tίch kiến trύc duy nhất cὐa chὺa Bάo Ân cὸn tồn tᾳi đến nay.

Lưu bἀn nhάp tự động

Lưu bἀn nhάp tự động

Một số tranh vẽ toàn cἀnh chὺa Bάo Ân trước khi ngôi chὺa này bị phά hὐy.

kienthuc