Đọc khoἀng: 2 phύt

Mặc Tử ở nước Lỗ sang nước Tề, qua nhà người bᾳn cῦ, vào chσi. Người bᾳn nόi chuyện với Mặc Tử rằng: “Bây giờ thiên hᾳ ai cὸn thiết đến việc “nghῖa”, một mὶnh ông tự khổ thân để làm việc nghῖa, thὶ cό thấm vào đâu! Chẳng thà thôi đi cό hσn không?

– Mặc Tử nόi: “Bây giờ cό người ở đây, nhà mười đứa con, một đứa cày, chίn đứa ngồi ᾰn không, thὶ đứa cày chẳng nên càng chᾰm cày hσn lên ư? Tᾳi sao thế? Tᾳi đứa ᾰn không nhiều, đứa đi cày ίt. Bây giờ thiên hᾳ chẳng ai chịu làm việc nghῖa, thὶ ông phἀi biết khuyên tôi càng làm lắm mới phἀi, cό đâu lᾳi ngᾰn tôi như thế!”

Tᾳi sao hay gọi người làm việc nghῖa cử là 'Mᾳnh Thường Quân'? - Bάo Phάp  Luật Việt Nam

Lời Bàn:

Trong khi nhân tâm thế đᾳo suy đồi, mὶnh là người cὸn đứng vững được, thὶ sao lᾳi chịu suy đồi với thiên hᾳ cho cὺng trôi một loᾳt. Vὶ nếu ai cῦng như thế cἀ, thὶ cὸn đâu là người cἀnh tỉnh được kẻ u mê để duy trὶ lấy nhân tâm thế đᾳo nữa? Cho nên những người thức thời, cό chί, dὺ ở vào cάi đời biến loᾳn đến đâu, cῦng không chịu đắm đuối vào cάi bất nghῖa, khάc nào như: cây tὸng, cây bάch, mὺa đông sưσng tuyết, mà vẫn xanh, như con gà trống, mưa giό tối tᾰm mà vẫn gάy.

Những bậc ấy chẳng những thế mà thôi, lᾳi cὸn đem bao nhiêu tinh lực tâm trί ra, cố gắng giữ lấy phong hόa mà dὶu dắt, mà đưa đường cho những kẻ u mê đắm đuối. Như Mặc Tử đây, cho là đời là suy biến, coi sự làm việc “Nghῖa”, sự cổ động việc nghῖa như cάi chức vụ cὐa mὶnh phἀi làm, thực là người cό công với loài người vậy.

————-

Mặc Tử: tên sάch cὐa Mặc Địch soᾳn, chὐ nghῖa là kiêm άi yêu người như yêu mὶnh cῦng gần giống chὐ nghῖa cὐa đᾳo Cσ Đốc và đᾳo Thίch Ca.

Tề: một nước chư hầu lớn, thời Xuân Thu Chiến Quốc, cῦng ở vào địa phận tỉnh Sσn Đông bây giờ.

Nghῖa: việc phἀi, việc hay mà người ta nên làm.

Tự khổ thân: tự mὶnh làm cho mὶnh khόc nhọc vất vἀ.

TH/ST