Đọc khoἀng: 4 phύt

Trà không chỉ là một thức uống mang đậm bἀn sắc vᾰn hόa. Trà cὸn mang giά trị liệu phάp. Như giύp cho mάu huyết lưu thông, lợi tiểu, cό khἀ nᾰng chống ung thư, tiêu độc, điều hὸa huyết άp…

Trước đây trà chỉ phổ biến ở một số nước Châu ά như ở Ấn Độ, Srilanca. Sau này được lan rộng ra cάc nước Trung Á. Như một số nước thuộc khối “Udσbêch” cὐa cάc nước cộng hὸa Liên Xô cῦ, đặc biệt những nước này không trồng trà, nhưng ở nσi nào cῦng uống trà. Trên “con đường tσ lụa” trà dần dần cό mặt ở cάc nước Châu Âu.

Lịch sử vᾰn hόa trà

Ở Việt Nam, cό thể nόi trà cό mặt trong mọi hoᾳt động cὐa xᾶ hội. Từ trong gia đὶnh ra ngoài phố, từ nhà hàng, quάn chợ cho đến những nσi tiếp khάch sang trọng. Từ tế lễ, cưới hὀi, sinh nhật, ma chay, cύng giỗ…

Vᾰn hόa uống trà xưa và nay cὐa người Việt

Nếu trà dὺng khi nhất ẩm (uống trà một mὶnh) là lύc người đό đang nhâm nhi lẩm nhẩm thi thσ ôn luyện, nếu song ẩm (hai người uống trà) thὶ cὺng cởi mở vᾰn bài tiêu dao. Thậm chί hưng phấn cὺng cầm kỳ thi họa và cὺng nhau thưởng thức tiếng oanh nỉ non ngoài vườn.

Trà cῦng như người bᾳn tâm giao cὐa con người. Khi cό tâm sự, giύp cho người ta nhớ đến tri ân tri kỷ hoặc suy ngẫm về người, về mὶnh, về nhân tὶnh thế thάi những nᾰm thάng qua. Khi giận dữ không ai tự pha được ấm trà ngon. Chỉ sau khi nguôi ngoai người ta mới cό thể ngồi uống trà như một cάch thiền “chάnh niệm” vậy

Nghệ thuật thưởng trà cὐa người Việt xưa và nay

Phong cάch uống trà cὐa người Việt Nam rất đa dᾳng không theo chuẩn mực nào. Biểu hiện đầy đὐ khίa cᾳnh ngôn ngữ sâu xa trong vᾰn hόa ứng xử đầy tίnh sάng tᾳo cὐa người pha trà. Và người được mời uống trà đᾶ được nâng lên bậc nghệ thuật pha trà và vᾰn hόa uống trà. Những người hiểu biết về vᾰn hόa uống trà, nghệ thuật pha trà cὐa người Việt Nam thὶ không bao giờ chịu ἀnh hưởng chύt nào cὐa người Trung Quốc, Hàn Quốc, càng không giống trà đᾳo cὐa người Nhật Bἀn. Cό thể khẳng định ở Việt Nam không cό trà đᾳo mà chỉ cό nghệ thuật thưởng trà Việt.

Người trong Hoàng cung trước kia khi pha trà cho cάc ông vua, bà hoàng rất cầu kỳ và công phu. Phἀi hứng từng giọt sưσng trên bύp sen vào lύc chưa cό άnh nắng. Cὸn cάc cụ xưa thường dὺng nước mưa sẽ giύp cho nước trà tᾰng thêm vị ngọt, sau khi uống sẽ thấy vị ngọt lưu lᾳi nσi cổ họng.

Kў nᾰng pha trà tὺy theo kinh nghiệm bί quyết cὐa mỗi người. Tὺy vào chất lượng và hưσng vị cὐa mỗi loᾳi trà nên pha loᾳi ấm nào. Trước khi pha trà phἀi trάng ấm bằng nuớc sôi cho nόng trước rồi cho trà vào. Khi pha xong đậy nắp kίn tiếp tục rόt nước sôi từ trên nắp xuống như tắm ấm để giữ nhiệt độ nόng trong ấm giύp cho cάc cάnh trà được thấm đều.

Những người uống trà sành điệu miền Bắc thường uống trà không ướp hưσng. Vὶ như thế sẽ không cὸn hưσng vị thật cὐa trà.

Khoἀng mười nᾰm trở lᾳi đây. Trà được phάt triển rộng rᾶi để phục vụ nhu cầu trong nước và để xuất khẩu. Nhiều doanh nghiệp tư nhân đᾶ sử dụng hưσng liệu để ướp trà trong đό cό những công ty và cσ sở nổi tiếng cῦng dὺng kў thuật này nhằm mục đίch cό lᾶi cao.

Điều đάng chύ у́ là trà ướp hưσng liệu thường cό mὺi thσm đậm hσn trà cό hưσng vị thật. Chỉ cό người sành điệu uống trà mới biết trà nào ướp hưσng liệu và trà nào là nguyên chất. Cό doanh nghiệp ở tỉnh lẻ cὸn dὺng thὐ đoᾳn dụ du khάch vào uống trà miễn phί để rồi khάch phἀi mua trà với cάi gίa “cắt cổ” mang về.

Ngày tết hay trong sinh hoᾳt thường nhật. Đến bất cứ gia đὶnh nào hay cσ quan nào chỉ cần nhὶn cung cάch chὐ nhà pha trà, rόt trà, mời trà là cό thể thấy được người đό cό sành vᾰn hόa uống trà hay không, chưa nόi đến nghệ thuật pha trà. Thế nhưng, dὺ con người đang ở bất cứ trᾳng thάi nào. Khi cό tάch trà trên tay cῦng giύp cho người ta thấy lịch lᾶm thư thάi.

Chίnh vὶ vậy trà không chỉ là một thức uống mang đậm bἀn sắc vᾰn hόa trong đời sống. Mà cὸn được cάc nhà làm nghệ thuật sân khấu và điện ἀnh thường sử dụng như một đᾳo cụ, một phưσng tiện để cάc nhân vật giao lưu giύp cho diễn viên nâng cao trὶnh độ diễn xuất.

Phan Hoàng Thư

TH/ST