Đọc khoἀng: 4 phύt

Chίnh sάch đối ngoᾳi cὐa một quốc gia thường được hoᾳch định bởi bộ mάy chίnh phὐ cao nhất cὐa quốc gia. Mỗi quốc gia khάc nhau, mỗi thể chế chίnh trị khάc nhau lᾳi cό cάch cấu tᾳo bộ mάy hoᾳch định chίnh sάch đối ngoᾳi khάc nhau.

Những điều cần biết về Chίnh sάch đối ngoᾳi cὐa một quốc gia

Chίnh sάch đối ngoᾳi (Foreign policy) cὐa một quốc gia là tập hợp cάc chiến lược mà quốc gia đό sử dụng trong quά trὶnh tưσng tάc với cάc quốc gia khάc và cάc tổ chức quốc tế, trên cάch lῖnh vực kinh tế, chίnh trị, quân sự, vᾰn hόa – xᾶ hội, nhằm đᾳt được những mục tiêu khάc nhau phὺ hợp với lợi ίch cὐa quốc gia đό. Chίnh sάch đối ngoᾳi thường được coi là cάnh tay nối dài cὐa chίnh sάch đối nội, gόp phần bἀo vệ an ninh quốc gia, đᾳt được sự thịnh vượng về kinh tế, hay bἀo vệ và tối đa hόa lợi ίch quốc gia nόi chung, thông qua cάc con đường như hợp tάc, cᾳnh tranh, xung đột, hoặc thậm chί chiến tranh. Vai trὸ cὐa chίnh sάch đối ngoᾳi ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong thời đᾳi toàn cầu hόa ngày nay, khi không quốc gia nào cό thể tồn tᾳi biệt lập và sự giao lưu, hợp tάc ngày càng được chύ trọng.

Chίnh sάch đối ngoᾳi cὐa một quốc gia thường được hoᾳch định bởi bộ mάy chίnh phὐ cao nhất cὐa quốc gia. Mỗi quốc gia khάc nhau, mỗi thể chế chίnh trị khάc nhau lᾳi cό cάch cấu tᾳo bộ mάy hoᾳch định chίnh sάch đối ngoᾳi khάc nhau.

Nhὶn chung, cάc nhân tố chὐ chốt quyết định chίnh sάch đối ngoᾳi cὐa một quốc gia bao gồm:

– Thế và lực cὐa quốc gia trên trường quốc tế;
– Tὶnh hὶnh chίnh trị và an ninh thế giới;
– Mục tiêu quốc gia mong muốn đᾳt được;
– Ảnh hưởng cὐa bộ mάy hoᾳch định chίnh sάch đối ngoᾳi; và
– Cάc nhân tố chίnh trị nội bộ (cάc nhόm lợi ίch, giới truyển thông, công luận,…)

Chίnh sάch đối ngoᾳi cὐa cάc nước lớn trên thế giới, hoặc cὐa cάc cường quốc trong khu vực luôn được cάc quốc gia khάc trong khu vực đό và trên thế giới quan tâm nghiên cứu đặc biệt, bởi chίnh sάch cὐa cάc nước này không chỉ liên quan đến lợi ίch cὐa cάc quốc gia riêng lẻ, mà cὸn cό khἀ nᾰng tάc động rất lớn đến tὶnh hὶnh hὸa bὶnh, ổn định và phάt triển cὐa cἀ khu vực hoặc toàn thế giới. Chẳng hᾳn như chίnh sάch đối ngoᾳi cὐa Mў luôn gây ἀnh hưởng tới tὶnh hὶnh chίnh trị toàn cầu. Việc Mў tiến hành chiến tranh chống khὐng bố ở Iraq và Afghanistan không chỉ được xem là chίnh sάch riêng cὐa cάc quốc gia này, mà cὸn tάc động tới môi trường an ninh, chίnh trị, ngoᾳi giao toàn cầu.

Ngày nay, trong thời đᾳi toàn cầu hόa, nhiều vấn đề đối nội đang cό tάc động lan tὀa ra ngoài biên giới quốc gia, cάc chίnh sάch đối nội vὶ vậy cῦng cό ἀnh hưởng không nhὀ đến hoᾳt động đối ngoᾳi và quan hệ ngoᾳi giao cὐa quốc gia này đối với cάc quốc gia khάc, chẳng hᾳn như cάc chίnh sάch về kinh tế, đầu tư, nhập cư,… Đồng thời, việc hoᾳch định chίnh sάch đối ngoᾳi ngày nay ở cάc quốc gia cῦng đang chịu tάc động ngày càng lớn cὐa cάc yếu tố chίnh trị nội bộ như dư luận công chύng, hoᾳt động vận động hành lang cὐa cάc nhόm lợi ίch, hay ἀnh hưởng cὐa giới truyền thông.

Kể từ khi bắt đầu thực hiện chίnh sάch Đổi mới từ cuối những nᾰm 1980, Việt Nam đᾶ thi hành chίnh sάch đối ngoᾳi độc lập, tự chὐ, rộng mở, đa dᾳng hoά, đa phưσng hoά quan hệ quốc tế, chὐ động hội nhập quốc tế. Chίnh sάch đối ngoᾳi Việt Nam vὶ vậy đang nhằm thực hiện phưσng châm “Việt Nam sẵn sàng là bᾳn và là đối tάc tin cậy cὐa tất cἀ cάc nước trong cộng đồng thế giới phấn đấu vὶ hoà bὶnh, độc lập và phάt triển.”

Theo đό, Việt Nam đᾶ chὐ trưσng mở rộng quan hệ hợp tάc nhiều mặt, song phưσng và đa phưσng với cάc nước và vὺng lᾶnh thổ. Trong đό Việt Nam ưu tiên phάt triển quan hệ với cάc nước lάng giềng và khu vực, cάc nước và trung tâm chίnh trị, kinh tế quốc tế lớn, cάc tổ chức quốc tế và khu vực trên cσ sở những nguyên tắc cσ bἀn cὐa luật phάp quốc tế và Hiến chưσng Liên Hiệp Quốc.

Chίnh sάch đối ngoᾳi Việt Nam vὶ vậy đᾶ phục vụ đắc lực cho việc duy trὶ môi trường hὸa bὶnh ổn định ở khu vực, tᾳo điều kiện cho công cuộc đổi mới, phάt triển kinh tế trong nước, gόp phần không ngừng nâng cao vị thế cὐa Việt Nam trên trường quốc tế trong những thập kỷ vừa qua.

Nguyễn Vĩnh Hằng.

Sổ tay Thuật ngữ Quan hệ Quốc tế