Cἀm giάc ngứa ngάy thật khό chịu. Chύng ta ngứa hàng chục lần mỗi ngày do nhiều nguyên nhân bao gồm: Dị ứng, thời tiết khô hay do cάc mầm bệnh gây ra. Ngoài ra, cὸn cό những lу́ do kỳ bί khάc, đôi khi nhắc đến chữ “ngứa” cῦng làm ta thấy ngứa.

Vί dụ muỗi cắn chẳng hᾳn. Khi một con muỗi cắn bᾳn, nό tiêm vào cσ thể một hợp chất chống đông mάu khiến cσ thể giἀi phόng Histamine một chất hόa học làm mao mᾳch sưng lên nhằm gia tᾰng tốc độ lưu thông mάu để tᾰng tốc quά trὶnh miễn dịch, đό là lί do khiến vết cắn côn trὺng ửng đὀ và sưng lên.

Khi bị ngứa, bᾳn đưa tay gᾶi. Hành vi này giύp ngᾰn chặn hoᾳt động cὐa tế bào thần kinh trong tὐy sống truyền tίn hiệu từ vὺng da đến nᾶo, hết cἀm giάc ngứa.

Cάc công trὶnh nghiên cứu trước đây khẳng định một phần cὐa tὐy sống (vὺng spinothalamic) đόng vai trὸ rất quan trọng trong việc truyền tίn hiệu về cἀm xύc. Tế bào thần kinh trong vὺng này sẽ hoᾳt động tίch cực hσn khi cό tάc nhân gây ngứa trên da.

Nghiên cứu mới nhất trên cάc loài linh trưởng cὐa ĐH Minnesota ghi nhận, hành vi gᾶi giύp ngᾰn chặn hoᾳt động cὐa tế bào thần kinh vὺng spinothalamic trong suốt thời gian bị ngứa, nghῖa là ngᾰn chặn tὐy sống truyền tίn hiệu từ vὺng da bị kίch thίch đến nᾶo. Do đό giύp ta hết cἀm giάc ngứa.

Cσ chế trên dường như chỉ xἀy khi cσ thể bị ngứa, cὸn trong điều kiện bὶnh thường, hành vi gᾶi không gây ἀnh hưởng nhiều đến hoᾳt động cὐa nᾶo. Nhà nghiên cứu Glenn Giesler hy vọng kết quἀ lần này cό thể cung cấp thêm chứng cứ chίnh xάc giύp điều trị bệnh ngứa mᾶn tίnh hiệu quἀ ngay từ lần đầu tiên. Ông kiến nghị cần nhiều nghiên cứu sâu hσn để cό thêm cσ sở khoa học vững chắc.

Giάo sư Gil Yosipovitch, chuyên gia điều trị chứng ngứa đến từ ĐH Wake Forest (Mў) cho biết cό rất nhiều nguyên nhân gây bệnh ngứa mᾶn tίnh, trong đό bao gồm bệnh zona, AIDS, vấn đề về tύi mật và bệnh Hodgkin. Cάc chứng bệnh này cό thể ἀnh hưởng đến chất lượng cuộc sống bệnh nhân và hiện nay vẫn chưa thể điều trị. Do đό phάt hiện trên cό у́ nghῖa lớn trong việc điều trị.

Ông nόi: “Việc kίch thίch cσ học hoặc sử dụng thuốc cό thể gây ức chế cάc tế bào thần kinh tᾳo ra cἀm giάc ngứa nhưng không gây hᾳi đến da. Phưσng phάp này cό thể άp dụng để điều trị hiệu quἀ chứng ngứa mᾶn tίnh”. Ông cῦng nhấn mᾳnh ngứa là một hiện tượng phức tᾳp cό liên quan đến cάc yếu tố như cἀm xύc và sinh lу́. “Câu hὀi được đặt ra là điều gὶ xἀy ra với những bệnh nhân bị ngứa mᾶn tίnh mà hành vi gᾶi cό thể làm cho tὶnh trᾳng ngứa trở nên tồi tệ hσn?”.

Tiến sῖ Paul Bays, Viện Khoa học Thần kinh Nhận thức UCL nhὶn nhận rằng nghiên cứu cung cấp một phần chứng cứ quan trọng giἀi thίch những cσ chế sinh lу́ về cάch thức giἀm cἀm giάc ngứa. “Tuy nhiên, chύng ta vẫn chưa rō tᾳi sao hành vi gᾶi chỉ cό tάc dụng với chứng ngứa, mà lᾳi không hiệu quἀ với cἀm giάc đau – vốn được truyền lên nᾶo với cὺng cσ chế”.

Ngứa cό у́ nghῖa gὶ?

Một giἀ thuyết khά thuyết phục là da đᾶ tiến hόa để biết thứ gὶ chᾳm vào nό để đề phὸng với cάc tάc nhân nguy hiểm bên ngoài. Và khi ta gᾶi thὶ sẽ tống khứ những thứ gây hᾳi cό thể đang lẩn trốn trên da, như một côn trὺng hay gai độc chẳng hᾳn. Điều này giἀi thίch vὶ sao ta không thấy ngứa cάc nội tᾳng bên trong cσ thể vὶ cσ bἀn nό đᾶ được bἀo vệ khὀi cάc tάc nhân bên ngoài, chứ ngứa ở trong thὶ gᾶi thế quάi nào được.

Tuy nhiên, ở một số người mắc phἀi chứng rối loᾳn cἀm giάc, gây ngứa ngάy khό chịu. Vί dụ khi mắc phἀi một chứng rối loᾳn tâm lί gọi là ἀo tưởng kί sinh trὺng. Họ luôn trong tὶnh trᾳng lo lắng rằng cσ thể họ đầy kί sinh và rệp đang bὸ dưới da, khiến họ ngứa ngάy vô cὺng. Và cᾰn bệnh này chỉ cό thể điều trị bằng cάc liệu phάp tâm lу́.

TH/ST