Đọc khoἀng: 3 phύt

“Mў Tho” mang nghῖa “nàng thiếu nữ da trắng”, cό phἀi vậy không?

Thời bấy giờ chύng ta vẫn dὺng vᾰn tự là chữ Hάn, chữ Nôm (chưa cό chữ Quốc ngữ), địa danh này được ghi là: 美萩, đọc theo đύng âm Hάn-Việt là “Mў Thu” (“thu” là một loᾳi cὀ ngἀi), nhưng lᾳi đọc thành “Mў Tho”. Thành thử hai chữ Mў Tho được suy đoάn là biến âm, là cάch ghi việc đọc trᾳi âm từ một ngôn ngữ khάc.

Theo Di cἀo Trưσng Vῖnh Kу́, người Khmer gọi xứ này là “Mi Sor”, nghῖa là xứ sở cὐa “nàng con gάi” (“mi”) mang làn da trắng (“sor”). Lưu dân người Việt đᾶ đọc biến âm “Mi Sor” thành “Mў Tho”.

Tuy nhiên, “Mi” dựa theo cάch đọc trong nguyên ngữ មេ cὐa người Khmer, không chỉ mang nghῖa là “cô gάi trẻ” mà cὸn mang những nghῖa khάc nữa, là “mẹ”, là “người đứng đầu, chỉ huy”. Cὸn “Sor” ស nghῖa là “trắng”.

Bên Campuchia, “Mi Sor” មេ ស được thờ cύng ở nhiều nσi, đây là một biến thể cὐa nữ thần Parvati trong Ấn Độ giάo (Hinduism). Parvati là mẹ cὐa cάc nam thần lẫn nữ thần như thần voi Ganesha và thần chiến tranh Skanda. Người ta cὸn tin rằng Parvati được xuất sinh từ thần tuyết trắng phau Himavat. Parvati (“Mi Sor” មេ ស) là biểu tượng chiến thắng cὐa cάi thiện trước cάi άc. “Mi Sor” là nữ thần Mẹ (“Bᾳch mẫu”).

Ngày trước, khi Mў Tho vẫn cὸn là lᾶnh thổ cὐa Chân Lᾳp (trước khi được vua Chân Lᾳp dâng đất cho chύa Nguyễn), rất cό thể nσi đây từng tồn tᾳi một số đền thờ “Mi Sor”, người Việt đᾶ đọc trᾳi “Mi Sor” là “Mў Tho”. Vậy, “Mi Sor” / “Mў Tho” nên hiểu theo nghῖa là Nữ thần Mẹ, là Bᾳch mẫu.

Hὐ tίu hay hὐ tiếu?

Gốc là mόn ᾰn cὐa người Hoa, viết như sau: 粿条 , đọc âm Hάn Việt là “quἀ điều” (“quἀ” 粿 nghῖa là thức ᾰn làm bằng bột gᾳo, “điều” 条 nghῖa là sợi nhὀ và dài). Vậy, sao không gọi đây là mόn “quἀ điều” (theo âm Việt dựa trên chữ Hάn)? Người Việt khi nόi “Hὐ” là phiên âm mài mᾳi theo cάch nόi cὐa người Hoa ở Chợ Lớn, ở miền Tây Nam Bộ: /wὀu/ cho chữ 粿. Cὸn chữ thứ nhὶ 条 người Hoa nόi là /tὶu/, phiên âm gần đύng nhất – là “tίu”.

Giἀi thίch ở một số trang mᾳng cho rằng “hὐ tiếu” nhưng do ngữ âm người Nam Bộ đọc /ieu/ thành /iu/ nên mới thành “hὐ tίu”, kỳ thực, lᾳi là cάch suy đoάn hết sức cἀm tίnh. Từ đâu cό luồng у́ kiến cho rằng âm /ieu/? Là do thόi quen suy nghῖ bị tάc động bởi âm /ieu/ trong “điều” (âm Hάn-Việt cὐa chữ 条) nên nghῖ rằng phἀi viết là “tiếu” (âm /ieu/). NHƯNG chύng ta đâu dὺng âm Hάn-Việt (nhắc lᾳi: nếu dὺng Hάn-Việt thὶ chύng ta đᾶ phἀi gọi là “quἀ điều”)! Mà hoàn toàn phiên âm na nά theo cάch nόi cὐa người Hoa /wὀu tỉu/ => “hὐ tίu”.

Đᾶ viết phiên âm là “Hὐ” rồi, chữ thứ nhὶ cῦng phἀi theo lối phiên âm này thὶ mới nhất quάn: “tίu”, ở đây, là cάch viết thίch hợp nhất.

Nguyễn Chương