Đọc khoἀng: 2 phύt

Tἀ pίn lὺ, tᾳp pίn lὺ, tἀ pί lὺ, tᾳp pί lὺ, … là cάch gọi mà người ta muốn diễn tἀ về những thứ hổ lốn, lai tᾳp, …

Thực ra, viết đύng phἀi là tἀ pίn lὺ và cάi у́ diễn tἀ về những thứ hổ lốn, lai tᾳp chỉ là nghῖa phάi sinh cὐa từ này. Về từ nguyên, tἀ pίn lὺ là tên cὐa một mόn ᾰn được phiên âm từ tiếng Quἀng Đông 打甂爐 (đọc là Dǎbiān lύ – đἀ biên lô); trong đό, Pίn 甂 là một loᾳi nồi, cὸn lὺ 爐 là lὸ.

Tἀ pίn lὺ 甂爐 là một phưσng thức nấu ᾰn sử dụng một cάi nồi đặt trên cάi lὸ, thức ᾰn cὸn sống được để xung quanh và người ᾰn gắp đồ ᾰn sống bὀ vào nồi nước dὺng, đợi chίn tới và ᾰn nόng.

Phưσng thức nấu ᾰn này vốn bắt nguồn từ thόi quen ᾰn uống ngoài trời cὐa người Mông Cổ và cάc bộ tộc người Hoa sống ở vὺng biên thὺy Trung – Mông. Vào mὺa hѐ, họ lόc từng miếng thịt nhὀ ở cάc con vật khi sᾰn bắt được, như dê, cừu hay bê, rồi nướng trên lửa để ᾰn ngay, không cần chế biến hay thêm thắt gia vị. Tuy nhiên, vào mὺa đông, việc ᾰn uống kiểu đốt lửa như vậy tὀ ra rất bất tiện và thiếu sự đậm đà. Do đό, họ đᾶ nghῖ ra một cάch ᾰn mόn thịt vừa giữ được chất ngọt vừa tiện lợi. Mόn tἀ pίn lὺ đᾶ ra đời từ đό.

 Tἀ pίn lὺ là gὶ
Mόn Cὺ Lao 

Mόn tἀ pίn lὺ trước đây được người miền Tây hay gọi là mόn Cὺ Lao. Đây là mόn lẩu một thời buộc phἀi cό trong đάm cưới ở miền Tây, đến nỗi những thưσng hồ khi đi đὸ dọc theo sông thấy nhà nào kết cổng lά dừa đᾰng bἀng vu qui là hὀi ghẹo: khi nào bay cho ᾰn Cὺ Lao?

Tόm lᾳi, tἀ pίn lὺ chẳng qua là một mόn ᾰn. Dần dà, tἀ pίn lὺ được hiểu theo nghῖa phάi sinh chỉ những thứ hổ lốn, lai tᾳp khiến nhiều người quên mất rằng vốn ban đầu nό chỉ là một thứ lẩu mà thôi.

ATABook